Dziś o najważniejszych wydarzeniach z życia lokalnej społeczności informuje „Życie Gminy”. Jeszcze do 2014 roku mieszkańcy mogli sięgać po „Gazetę Mieleńską”, którą przez wiele lat prowadził śp. Hilary Kubsch. Niewiele osób wie jednak, że tradycje dziennikarskie na naszym terenie sięgają znacznie dalej, bo aż początków XX wieku.
Pierwszą taką publikacją był Bade Anzeiger, czyli sezonowy tygodnik, który po raz pierwszy ukazał się 1 lipca 1900 roku. Pismo skierowane było przede wszystkim do letników odwiedzających nadmorskie kurorty. Początkowo obejmowało swoim zasięgiem Mielno (Gross Möllen), Unieście (Nest), Chłopy (Bauerhufen), Sarbinowo (Sorenbohm), Deep (nieistniejącą dziś wieś Czajcze) oraz Łazy (Laase). W kolejnych latach dołączono także Ustronie Morskie (Henkenhagen), Mielenko (Klein Möllen) i Bagicz (Bodenhagen). Co ciekawe, Gąski pojawiły się jedynie sporadycznie i tylko w postaci krótkich wzmianek.
Na łamach tygodnika można było znaleźć opisy miejscowości, ich atrakcji oraz ofertę hoteli, pensjonatów i restauracji. Publikowano również liczne ogłoszenia, rozkłady jazdy pociągów i statków kursujących po jeziorze Jamno, prognozy pogody oraz zapowiedzi i relacje z koncertów, przedstawień, pokazów, zabaw, zawodów sportowych czy prelekcji. Znaczną część gazety zajmowały reklamy, które stanowiły jedno z głównych źródeł finansowania pisma. Ogłaszały się zarówno lokalne przedsiębiorstwa – apteki, cukiernie, sklepy i restauracje – jak i ogólnokrajowe firmy reklamujące m.in. żarówki, okulary czy proszek do prania. Nie brakowało także wiadomości ze świata, informacji porządkowych i regulaminów, między innymi dotyczących zasad korzystania z kąpieli morskich czy odnośnie utrzymania porządku na plaży. Można było rozwiązać krzyżówkę, sprawdzić wyniki loterii krajowej lub zajrzeć do kącika humoru. Swoje miejsce miały również wiersze, opowiadania oraz listy nadsyłane przez czytelników do redakcji.
Jednym z naprawdę interesujących elementów gazety były tzw. kurlisty, czyli wykazy osób przebywających w uzdrowiskach. Zawierały one imię i nazwisko gościa, wykonywany zawód, miejsce pochodzenia, liczbę osób towarzyszących oraz informacje o zakwaterowaniu. Dzięki temu wiemy, że do Mielna najczęściej przyjeżdżali mieszkańcy Berlina i okolicznych miast Pomorza, zwłaszcza… Koszalina. Wśród letników można było znaleźć Polaków oraz odwiedzających z Rosji, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych czy Transwalu (znajdującego się na terenie dzisiejszej Republiki Południowej Afryki). Wśród miejsc noclegowych najbardziej obleganym w Mielnie był m.in. hotel Böttchera (stojący w miejscu dzisiejszego dyskontu Biedronka) czy Bernardei (nieistniejąca już Villa Millenium), w Unieściu prym wiódł hotel Peglowa (na terenie dzisiejszego ośrodka Krokus), natomiast w Chłopach wczasowicze chętnie wybierali „Zamek na Piasku”, czyli ówczesny Strandschloss. Obok tych flagowych lokalizacji popularnością cieszyły się także mniejsze pensjonaty oraz kwatery prywatne tak jak ma to miejsce dzisiaj. Kurlisty pokazują również, kim byli ówcześni turyści – dominowali kupcy, urzędnicy, lekarze, nauczyciele i przedsiębiorcy, a więc przede wszystkim przedstawiciele rozwijającej się klasy średniej.
Początkowo za druk i wydawnictwo odpowiadała drukarnia J.Rosenberga z Koszalina. Publikację gazety przerwał wybuch I wojny światowej. Po trwającej dekadę przerwie pismo wznowiono w 1924 roku. Od tego czasu ukazywało się nakładem koszalińskiej oficyny Hendessa i było wydawane aż do zakończenia sezonu letniego 1940 roku.
Oryginalne egzemplarze gazety przechowywane są dziś m.in. w bibliotece Uniwersytetu w Greifswaldzie oraz w bibliotece państwowej w Berlinie. To niezwykle cenne źródło historyczne, które pozwala spojrzeć na przedwojenne Mielno i okoliczne miejscowości nie przez pryzmat wielkich wydarzeń, lecz lokalnych historii, a także stać się przy tym świadkami zmian, jakie na przestrzeni lat zachodziły w życiu mieszkańców oraz wczasowiczów. Możemy poznać wydarzenia, zwyczaje, działalność przedsiębiorców oraz atmosferę nadbałtyckiego kąpieliska sprzed ponad stu lat.
W kolejnych artykułach z cyklu „Historyczne Piątki” będziemy przybliżać najciekawsze historie odnalezione na jej stronach. Mamy nadzieję, że wspólnie uda nam się odkryć wiele zapomnianych ciekawostek z dziejów Mielna i okolic.
Stare Mielno i Unieście
Jarosław Bieńkowski
Źródło:
– Bade Anzeiger (1900 – 1940), archiwalne roczniki ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Greifswaldzie,
– Erdmann J., Ostseebad Großmöllen in historischen Bildern, 2016,
– Fotopolska.eu – część fotografii
